توبه نصوح

مقصود از توبه نصوح چيست؟
 

قرآن افراد با ايمان را دعوت به توبه نصوح كرده مي فرمايد:
(يا أيها الذين آمنوا توبوا إلي الله توبة نصوحا عسي ربكم أن يكفر عنكم سيئاتكم ...) (تحريم / 8)
«اي افراد با ايمان به سوي خدا توبه كنيد، توبه ي نصوح (خالص)، شايد خدا بدي هاي شما را بپوشاند (ببخشايد)». «نُصح» در لغت عرب به معني خالص است، چنان كه به عسلي كه خالص از موم باشد مي گويند: «عسل نصوح».
اكنون بايد ديد مقصود از توبه خالص چيست؟
پاسخ: شايد مقصود اين باشد كه به خاطر آگاهي از زشتي عمل از ديدگاه عقل و فطرت و شرع توبه نمايد. و به ديگر سخن: محرك او براي توبه، از احساس عبوديت و بندگي او سرچشمه بگيرد، نه از جهت مذمت و نكوهش مردم و يا ترس از عقاب اخروي. در اين صورت، چنين توبه اي درجه كاملي را خواهد داشت، هر چند توبه به خاطر ترس از عقاب خدا نيز نجات بخش است، ولي ميان اين دو نوع توبه از نظر سازندگي فاصله زيادي است.
در اين جا احتمال ديگري نيز بيان شده است و آن اين كه:
«نُصح» در لغت عرب به معني سيراب كردن به كار مي رود، چنان كه گفته مي شود: «نَصَحَ الغَيثُ البَلَدَ» باران منطقه را سيراب كرد. در اين صورت، مي تواند مقصود از توبه ي نصوح، آن توبه اي باشد كه قلب مرده به وسيله معاصي، بار ديگر زنده گردد و از تيرگي هاي گناه پاك شود. در نتيجه، مقصود اين است كه توبه ي او حقيقي باشد.
برخي گفته اند مقصود از «نصوح»، توبه ي صادقانه است. جَزَري در «نهايه» خود كه پيرامون لغات حديث نوشته است، مي گويد: «ابي بن كعب» از رسول گرامي (صلي الله عليه و آله و سلم) پرسيد: مقصود از توبه نصوح چيست؟ فرمود: توبه اي كه صادقانه باشد، يعني بار ديگر به گرد گناه نگردد. (منشور جاويد، ج 8، ص 242).
منبع: ماهنامه ايحاء شماره 1